fbpx

Jak sportowcy zwiększają swoją wydolność?

W fazie przebudowy bez udziału tlenu hiperbarycznego uszkodzona tkanka wolniej ulega zmianom regeneracyjnym. Jednak przy pomocy sesji tlenoterapii hiperbarycznej, która zapewnia stały dostęp tlenu przez układ mięśniowo-szkieletowy proces ten jest przyspieszony. Jak tlenoterapia hiperbaryczna wpływa na wydolność sportowców?
Jak sportowcy legalnie zwiększają swoją wydolność?

Zwiększona wydolność, dzięki korzystaniu z komory hiperbarycznej

Kluczowymi czynnikami, na których opierają się sportowcy to wytrzymałość oraz wydolność. Wydolność organizmu to zdolność do wykonywania wysiłku bez zaburzeń homeostazy. Umiejętność ta jest ograniczona ilością energii wytwarzanej przez ciało. Parametrami, które pomagają określić najprecyzyjniej stan aktualnej kondycji sportowca są maksymalne pochłanianie tlenu oraz przyswajanie go na progu beztlenowym. Tlenoterapia hiperbaryczna pomaga nasycić krwiobieg zwiększoną ilością tlenu, podwyższyć metabolizm mięśni oraz przyspieszyć regenerację poprzez zwiększenie ilości trifosforanu adenozyny (ATP) w organizmie.

Pułap tlenowy jest jednym z kryteriów oceny wydolności, a więc potencjału tlenowego naszego organizmu. Wydolność określamy poprzez siłę naszego organizmu, natomiast wytrzymałość przez zdolność do długotrwałego wysiłku bez obniżania efektywności działań oraz efektu przemęczenia.

Podstawy wpływu tlenu i tlenoterapii hiperbarycznej na organizm

Urazy, choroby i ogólnie pogorszenie zdrowia fizycznego ograniczają wydolność sportowca. Tlenoterapia hiperbaryczna wspiera regenerację urazów, przeciwdziała stanom chorobowym. Innymi słowy, tlenoterapia hiperbaryczna pomaga poprawić zdolność organizmu do samoleczenia. Na wydolność człowieka ma wpływ wiele czynników w tym brak snu oraz słabsze dotlenienie. Dostarczając do mózgu znacznie większą ilością tlenu niż dotychczas, pomagamy zoptymalizować zdolności umysłowe i ruchowe. Osiągamy wyższy stopień skupienia, poprawiamy pamięć i wydolność. Użytkownicy komór hiperbarycznych przyznają, że czują się bardziej wypoczęci i dysponują większym pokładem energii. Przekłada się to na zwiększony pułap tlenowy.

Zmiana wysokości nad poziomem morza, a pułap tlenowy

Od tego na jakiej wysokości znajduje się sportowiec zależy też ile tlenu jest w stanie przyswoić w pojedynczym wdechu. Wzrost wysokości powoduje, że tlen rozprasza się, a nasze płuca wyłapują mniej cząsteczek tlenu. Innymi słowy, zawartość tlenu w powietrzu maleje. Co sprawia, że pułap tlenowy obniża się o około 10% na wysokości 1000 m n.p.m. Przebywanie w komorze hiperbarycznej jest przebywaniem w ciśnieniu głębinowym, gdzie tlen jest skoncentrowany w mniejszej przestrzeni. Sesja oddychania powietrzem pod ciśnieniem dostarcza sportowcom większą dawkę tlenu, który wzmacnia ich między kolejnymi treningami.

Warto przy tym jednak zauważyć, że trening wysokogórski pozytywnie wpływa na transport tlenu do pracujących mięśni. Podczas treningu w warunkach hipoksji (niedotlenienia organizmu) nasze ciało uczy się wychwytywać tlen dostępny w rozrzedzonym górskim powietrzu. To powoduje również usprawnienie mechanizmów związanych z transportem tlenu do pracujących mięśni, a jest to jeden z czynników warunkujących pułap dotlenienia w organizmie. Aby sportowcy mogli w pełni dotlenić swoje ciało i zwiększyć swoją wydolność, zalecane jest korzystanie zarówno z treningów wysokogórskich jak i dotlenienie w komorze hiperbarycznej, która imituje ciśnienie głębinowe.

Jak do organizmu transportowany jest tlen?

Trenując, poprawiamy pracę serca, jak i mięśni. Rośnie wysiłkowa objętość płuc i tym samym możemy wentylować więcej powietrza, dostarczając więcej tlenu do organizmu.  Tlen jest transportowany przez krew na dwa sposoby: chemiczny, związany z hemoglobiną i fizycznie rozpuszczony w osoczu. Podczas normalnego oddychania w środowisku, w którym żyjemy, stężenie hemoglobiny wynosi 97%, co odpowiada całkowitej zawartości tlenu około 19,5 ml O2 / 100 ml krwi (lub 19,5% objętościowych), ponieważ 1g hemoglobiny nasyconej w 100% zawiera 1,34 ml tlenu. W tych warunkach ilość tlenu rozpuszczonego wynosi 0,32% obj., Co daje w sumie 19,82% obj. tlenu. Kiedy dostarczamy 85% tlenu przez maskę tlenową lub intubację dotchawiczą, zawartość tlenu może osiągnąć wartości do 22,2% objętości.

Głównym efektem tlenoterapii hiperbarycznej jest hiperoksja. Podczas której tlen rozpuszcza się fizycznie w osoczu krwi. Dyfuzja jest napędzana przez różnicę ciśnienia (1.3 ATA), tlen jest wypychany dalej do tkanek, które do tej pory nie były odpowiednio dotlenione. Przenika do obszarów normalnie niedostępnych dla cząsteczek tlenu, dzięki czemu zwiększa ogólną przyswajalność tlenu w organizmie sportowca.

Badanie na objętość płuc osób korzystających z komory hiperbarycznej

W 2017 roku pod okiem Saudyjskich lekarzy przeprowadzono badanie na osiemnastu profesjonalnych nurkach. Osoby te przy użyciu maski, oddychały skoncentrowanym tlenem pod ciśnieniem 1.5 ATA przez 30 minut, co drugi dzień. Następnie uczestników przeniesiono do grupy kontrolnej, która wdychała tylko zwykłym powietrzem przez 30 minut poza komorą hiperbaryczną. Test sprawności płuc przeprowadzono przed i po serii zabiegów tlenoterapii hiperbarycznej.

Wyniki były bardzo ciekawe. U osiemnastu osób korzystających regularnie z tlenoterapii hiperbarycznej stwierdzono istotną różnicę w funkcjonowaniu tkanki płuc o większą 0,5% :

  • FEV₁ (czyli objętości powietrza wydmuchiwanego z płuc w czasie pierwszej sekundy maksymalnie natężonego wdechu)
  • FVC (największa objętość powietrza, jaką można wydmuchać z płuc podczas maksymalnego, szybkiego wydechu),
  • PEF (parametr określający maksymalne natężenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe podczas maksymalnie nasilonego wydechu),
  • W tym także wielu innych parametrów określających objętość oddechową: FEF25, FEF50 i FEF75.

Wnioski z badania na nurkach: Istniały znaczące różnice w funkcjonowaniu płuc; tkanki lepiej przyswajały dostarczany tlen i szybciej pracowały.

To prawda, że organizm odczuwa łatwość w oddechu po sesji tlenoterapii hiperbarycznej. Zwłaszcza, gdy jesteśmy szczególnie niedotlenieni przez wysiłek fizyczny i słabą jakość powietrza atmosferycznego. Będąc w stanie wysokiego dotlenienia osobiście wykonałem test wstrzymywania powietrza; organizm był na tyle dotleniony, że udało mi się wytrzymać do prawie pięciu minut bez oddechu. Wprowadzam się wtedy w stan medytacji. Takie ćwiczenia można wykonać także poza komorą.

Mówi fizjolog dr Mateusz Rynkiewicz pracujący w klinice Fit Test Family w Gorzowie Wielkopolskim.

Gabinet jest wyposażony w komorę hiperbaryczną 1.3 ATA, która służy pacjentom do poprawy ogólnego stanu zdrowia, a Panu Mateuszowi do obserwacji i badań. Gabinet w Gorzowie Wielkopolskim regularnie odwiedzają także sportowcy. Właścicielka kliniki Agnieszka Rynkiewicz jest jedną z nich, ponieważ zwyciężyła w II Mistrzostwach Polski w biegach z przeszkodami i Mistrzostwach Polski Runmageddon. Bardzo chwali sobie dotlenienie i regenerację w komorze hiperbarycznej.

Wykorzystanie mHBOT w leczeniu kontuzji u sportowców

Etapy regeneracyjne w kontuzjach sportowych

Leczenie kontuzji sportowej ma swój naturalny rytm i przebiega według dość stałego schematu, niezależnie od przyczyny. W tym procesie zidentyfikowano trzy fazy:

  1. fazę zapalną
  2. proliferacyjną
  3. przebudowy
Tlen odgrywa ważną rolę w każdej z tych faz.

W fazie proliferacyjnej w tkankach mięśniowo-szkieletowych (z wyjątkiem chrząstki) podczas zabiegu w komorze hiperbarycznej stopniowo zwiększa się dopływ tlenu do uszkodzonego obszaru i jest on niezbędny do syntezy składników macierzy pozakomórkowej, takich jak fibronektyna i proteoglikana.

W fazie przebudowy bez udziału tlenu hiperbarycznego uszkodzona tkanka wolniej ulega zmianom regeneracyjnym. Jednak przy pomocy sesji tlenoterapii hiperbarycznej, która zapewnia stały dostęp tlenu przez układ mięśniowo-szkieletowy proces ten jest przyspieszony. Jeśli uszkodzenie jest niewielkie, organizm wróci do pełni zdrowia. W zależności od wielkości urazu, kolagen może być nie wystarczająco twardy do naprawy mięśni lub więzadeł. Wymagana jest wtedy dodatkowa porcja zabiegów. Zastosowanie tlenoterapii hiperbarycznej do leczenia urazów sportowych zostało zasugerowane w literaturze naukowej jako metoda leczenia podstawowego lub uzupełniającego.

Badanie na zimowych sportowcach olimpijskich

W tym eksperymencie przeprowadzonym w 2005 roku siedmiu sportowców olimpijskich poddano leczeniu tlenoterapii hiperbarycznej przez 30–40 minut przy ciśnieniu 1,3 ATA, średnio po dwie sesje dziennie. Stwierdzono, że wszyscy sportowcy korzystający z tlenoterapii hiperbarycznej, wykazali szybsze tempo regeneracji. Wyniki te są zgodne z wynikami uzyskanymi przez Fischera i jego współpracowników w 1988 roku, którzy sugerowali, że kwas mlekowy i amoniak był niwelowany szybciej po sesji tlenoterapii hiperbarycznej.

Szybsza naprawa uszkodzonych mięśni u sportowców 

Oprócz zwiększonej zawartości rozpuszczonego tlenu w osoczu, połączenie ciśnienia i tlenu wydaje się sprzyjać ogólnoustrojowym rozszerzaniu się naczyń, a jednocześnie hamować rozszerzaniu naczyń w uszkodzonej tkance, co ograniczy obrzęk. Podczas zawodów sportowych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych występowanie urazów wahało się od 10% do 55%. Większość urazów mięśni (ponad 90%) została spowodowana nadmiernym obciążeniem w czasie zmagań sportowych. Mięsień doznaje kontuzji, gdy zostanie poddany nagłej, dużej sile ściskającej. Natomiast przyczepy mięśni są poddawane nadmiernej sile rozciągającej, co prowadzi do ich przeciążenia, a w konsekwencji może powodować ich zerwanie.

W różnych badaniach lokalizacja urazu sportowego wpływała na skuteczność leczenia tlenem. Zostało przeprowadzone badanie w celu oceny skuteczności tlenoterapii hiperbarycznej w przypadku uszkodzenia mięśni. Zrekrutowano czterdziestu jeden sportowców z urazami związanymi z ćwiczeniami.

Jak sportowcy legalnie zwiększają swoją wydolność?

Podzielono ich na grupę korzystającą z tlenoterapii hiperbarycznej i grupę kontrolną. Wszyscy uczestnicy otrzymali 10 sesji tlenoterapii hiperbarycznej lub placebo. Próbki surowicy zostały przeanalizowane.

Jak sportowcy legalnie zwiększają swoją wydolność?

Dane zebrano przed leczeniem (T1), na koniec piątej sesji leczenia (T2), na końcu dziesiątej sesji leczenia (T3) i dwa tygodnie po T3 (T4).

W punkcie T3 grupa tlenoterapii hiperbarycznej wykazała znaczące obniżenie poziomu fosfolipazy kreatynowej (CK), wzrost ketokwasu (GOT). Pod względem intensywności bólu grupa HBOT wykazała znaczną poprawę i złagodzenie w T3, podczas gdy nie zaobserwowano znaczącej poprawy w grupie kontrolnej która korzystała z placebo. Podsumowując, tlenoterapia hiperbaryczna ułatwia wczesne wyleczenie urazu mięśni. (Badanie zostało zarejestrowane pod numerem ISRCTN17817041.)

Konkluzja podsumowująca bieżące badania

Dotychczasowe obserwacje wykazały, że możemy śmiało potwierdzić tlenoterapię hiperbaryczną jako wsparcie dla sportowców na wielu płaszczyznach. Poprawia wydolność tlenową oraz przyspiesza regenerację powysiłkową. Odgrywa również istotną rolę przy powrocie zawodnika do zdrowia po urazach/kontuzjach. Uzupełniają się niedobory tlenu w miejscach niedostępnych do tej pory dla cząsteczek tlenu, dzięki podwyższonemu ciśnieniu. Wzrasta produkcja komórek macierzystych, które przeistaczają się w kolagen, elastynę oraz komórki budujące. Dotleniony organizm nie odczuwa tak silnego przemęczenia, co osoba korzystająca z tlenoterapii hiperbarycznej może zauważyć już po pierwszej sesji, gdy następnego dnia potrzebuje mniej snu do pełnej regeneracji.

Tlen hiperbaryczny – legalne wzmocnienie dla sportowców

Bibliografia:
Jain K.K. (2004) Textbook of Hyperbaric Medicine, Military Medicine.

Mortensen C. (2008) Hyperbaric oxygen therapy. Curr Anaesth Crit Care 19: 333–337. 
Babul S., Rhodes E., Taunton J., Lepawsky M. (2003) Effects of intermittent exposure to hyperbaric oxygen for the treatment of an acute soft tissue injury. Clin J Sports Med 13: 138–147.
Fischer B., Lehrl S., Jain K., Braun E. (1988) Handbook of Oxygen Therapy, Springer Verlag: Berlin, pp. 251–260 
Staples J., Clement D. (1996) Hyperbaric oxygen chambers and the treatment of sports injuries. Sports Med 22: 219–227
Źródło internetowe: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29083016/?from_term=hyperbaric+oxygen+capacity+athletes&from_pos=2 02.06.2020.
https://www.facebook.com/fit.test.laboratorium/ 02.06.2020
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16235376/ 02.06.2020
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31275980/?from_term=hbot+Athletes+&from_pos=1 03.06.2020
https://bieganie.pl/?show=1&cat=15&id=10127 08.06.2020

Menu