fbpx

Tlenoterapia hiperbaryczna a anemia – studium przypadku

Anemia to kłopotliwe i podstępne schorzenie. Z powodu objawów przypominających objawy „zwykłego przemęczenia”, często bywa bagatelizowana. Czy tlenoterapia hiperbaryczna może pomóc osobom z anemią?

Tlenoterapia hiperbaryczna wsparciem w leczeniu anemii

Anemia (niedokrwistość) to schorzenie, które charakteryzuje się zmniejszonym stężeniem hemoglobiny, hematokrytu i/lub liczby erytrocytów we krwi. Naturalną konsekwencją tego stanu jest zmniejszona zdolność krwi do transportu tlenu, a co za tym idzie gorsze natlenienie tkanek i narządów.

Anemia to kłopotliwe i podstępne schorzenie. Z powodu objawów przypominających objawy „zwykłego przemęczenia”, często bywa bagatelizowana. Jak wskazują wyniki badań naukowców Uniwersytetu Cambridge, anemia jest najpowszechniejszym schorzeniem związanym z odżywianiem i dotyka ponad 1,6 miliarda osób! W Azji jest druga z najczęstszych przyczyn śmierci kobiet po urodzeniu dziecka, a w Afryce i Azji Południowo-Wschodniej powoduje około 750 000 zgonów rocznie.

Czym jest anemia?

Anemia to jedno z najpopularniejszych schorzeń krwi, wynikające z zaburzeń w układzie czerwonokrwinkowym. Mechanizm powstawania anemii zależy od jej rodzaju. Używając sporego uproszczenia, możemy uznać, że przyczyną choroby są nieprawidłowości w produkcji czerwonych krwinek i/lub hemoglobiny — składnika krwi, który wiąże tlen w płucach i przekazuje go do tkanek w całym ciele. Efektem takiego stanu jest zmniejszone ukrwienie narządów i tkanek.

Rodzaje anemii

Anemia może przybierać różne formy. Wśród najczęściej występujących typów wymienia się:

  • anemią syderoblastyczną. Jej przyczyną są zaburzenia w powstawaniu składnika hemoglobiny, hemu;
  • pokrwotoczną. Najczęściej dochodzi do niej na skutek utraty dużej ilości krwi, nagle, np. na skutek wypadku lub stopniowo, np. na skutek obfitych krwawień miesiączkowych;
  • hemolityczną (np. anemię sierpowatą). To schorzenie jest efektem nieprawidłowego rozpadu erytrocytów;
  • aplastyczna wynikającą z niewydolnego szpiku kostnego;
  • spowodowaną niedoborem żelaza;
  • chorobami przewlekłymi, anemia spowodowana niedoborem witaminy B12 czy anemia z niedoboru kwasu foliowego.

Ze względu na nasilenie, anemia może przybierać formę:

  • łagodną – Hb 10-12 g/dl dla kobiet, 10-13,5 g/dl dla mężczyzn;
  • umiarkowaną – Hb 8- 9,9 g/dl;
  • ciężką – Hb 6,5-7,9 g/dl;
  • zagrażającą życiu – Hb poniżej 6,5 g/dl.

Objawy anemii

Objawy anemii (zwłaszcza wczesne) przypominają objawy „zwykłego przemęczenia”.

Są to m.in.:

  • przemęczenie,
  • osłabienie,
  • gorszy nastrój,
  • przyspieszone bicie serca, zwłaszcza podczas aktywności fizycznej,
  • bóle i zawrót głowy,
  • duszności,
  • niezdrowy wygląd — blada skóra i błony śluzowe, utrata wagi,
  • trudności ze skupieniem,
  • skurcze nóg, zimne ręce i dłonie,
  • gorsza odporność na choroby i infekcje.

Ważne: poszczególnym typom anemii mogą towarzyszyć także inne objawy. W przypadku niedokrwistości spowodowanej brakiem żelaza może być to np. wypadanie włosów, kruchość paznokci czy… apetyt na niejadalne produkty, np. glinę czy kredę.

Anemia — grupy ryzyka

Na wystąpienie anemii najbardziej narażone są:

  • kobiety w ciąży i po porodzie,
  • z obfitą miesiączką,
  • osoby przewlekle chore, np. na zapalenie stawów, choroby nerek, tarczycy lub schorzenia autoimmunologiczne;

Leczenie anemii

Leczenie anemii zależy od jej rodzaju i stopnia zaawansowania. Aby pozbyć się dolegliwości, chorzy najczęściej:

  • stosują leki, których zadaniem jest eliminacja przyczyn anemii (dotyczy niedokrwistości spowodowanej inną jednostką chorobową);
  •  bogatą w składniki odżywcze dietę;
  •  suplementy witaminowo-mineralne.

W przypadku zaawansowanej anemii o ciężkim przebiegu konieczne mogą być także:

  • transfuzja krwi,
  • plazmafereza (wymiana osocza krwi),
  • przeszczep szpiku kostnego,
  • usunięcie śledziony.

Tlenoterapia hiperbaryczna wsparciem w leczeniu anemii

Biorąc pod uwagę specyfikę schorzenia i jego wpływ na organizm (gorsze natlenienie tkanek i narządów), wnioski wydają się oczywiste. Sesje w komorze hiperbarycznej, które dostarczają organizmowi prawdziwą tlenową bombę, skutecznie minimalizują kłopotliwe objawy anemii. Czy taką hipotezę potwierdzają wnioski z badań naukowych?

Jak wynika z artykułu The effect of hyperbaric oxygen on severe anemia napisanego przez Keith William Van Meter, kiedy hemoglobina spada do poziomów krytycznych, uniemożliwiających prawidłowe dostarczanie tlenu, hiperbaryczna terapia tlenowa może być stosowana jako terapia pomostowa w celu natychmiastowego dostarczania tlenu. Tlen podawany hiperbarycznie pozwala na rozpuszczenie tlenu w podwyższonym stężeniu w osoczu ubogim w czerwone krwinki lub w krystaloidowych/koloidowych płynach wewnątrznaczyniowych. Zarówno u pacjentów z niedokrwistością podskórną, jak i przewlekłą okresowo podawany tlen hiperbaryczny powoduje wzrost masy czerwonych krwinek. To jednak nie wszystko. Sesje HBOT mogą zdecydowanie zmniejszyć dług tlenowy w klinicznych przypadkach wykrwawienia z zatrzymaniem krążenia. Zwłaszcza u osób, które z powodów religijnych, immunologicznych lub problemów z dostępnością nie mogą mieć przetaczanej krwi. Autor sugeruje także zasadność stosowania tlenu hiperbarycznego w centrach urazowych, na oddziałach ratunkowych, operacyjnych, pooperacyjnych oraz na oddziałach intensywnej terapii medycznej.

W artykule Hyperbaric Oxygen Therapy, jego autor Emi Latham wskazuje, że szczególną grupą pacjentów — kandydatów do hiperbarycznej terapii tlenowej są osoby, które nie mogą otrzymywać preparatów krwiopochodnych z powodów religijnych lub medycznych. Zwłaszcza dla nich sesje w komorach hiperbarycznych stają się alternatywą dla transfuzji krwi.

Tlenoterapia hiperbaryczna ratującą życia — case study.

38-letnia kobieta zgłosiła się na oddział porodowy w 39 tygodniu ciąży po nagłym, obfitym i bolesnym krwawieniu z pochwy. Z powodu swojej wiary nie zgodziła się na przetaczanie krwi. Aby ratować jej życie, lekarze wykonali intubację tchawicy i dokonali awaryjnego cięcia cesarskiego. Zabieg potwierdził masywne przerwanie łożyska, a mimo reanimacji dziecko zmarło. Całkowity ubytek krwi u pacjentki oszacowano na ponad 3 litry.

Ze względu na utrzymującą się kwasicę metaboliczną, świadczącą o niedokrwieniu mięśnia sercowego i prawdopodobnym niedokrwieniu jelit, zdecydowano, że wskazane jest leczenie tlenem hiperbarycznym. Sesje odbywały się przez 90 minut początkowo trzy razy dziennie, a następnie — po ustabilizowaniu stanu pacjentki — dwa razy dziennie. Na skutek tlenoterapii kwasica metaboliczna uległa odwróceniu (poprawa utrzymywała się po zakończeniu HBOT), a zmiany niedokrwienne dostrzegalne wcześniej w EKG ustąpiły. W żadnym momencie nie stwierdzono toksyczności tlenowej ani w zakresie współczulnych objawów aktywności konwulsyjnej, ani w zakresie pogorszenia funkcji oddechowych. Sesje przerwano po 16 dniach i łącznie 22 zabiegach.

Badania udowadniają, że sesje w komorach hiperbarycznych powinny rozważyć także osoby z niedokrwistością sierpowatą — wrodzonym schorzeniem układu krwionośnego polegającym na niewłaściwe budowie hemoglobiny. Choć obecnie nie ma na nią skutecznego leku, regularne sesje HBOT pomagają skutecznie wyeliminować dolegliwości bólowe i istotnie poprawić jakość życia.

Źródła:

https://www.cambridge.org/core/journals/public-health-nutrition/article/worldwide-prevalence-of-anaemia-who-vitamin-and-mineral-nutrition-information-system-19932005/E201EDE33949AF3D632F6596052FCF8F
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459379/
https://www.researchgate.net/publication/232224038_The_effect_of_hyperbaric_oxygen_on_severe_anemiahttps://associationofanaesthetists-publications.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2044.1999.01004.x

Menu